Quà của ba má và dư luận quê!
Mình dễ nổi khùng lên quá!

Hồi mới mua xe, chạy được 1 tuần té trầy gối, lưng với khuỷu tay, nước mắt lưng tròng xách xe đi tút. Bữa đó nhét ít tiền, k dám mua thuốc hay tiêm uốn ván gì, vay thêm tiền con bạn gọp vào cống nạp cho mấy anh sơn. Trưa về, má la ỏm củ tỏi, cái xe với cái thân cái nào trọng hơn... Hên, cũng k nặng lắm.

Sau này đi làm, chở đồ rồi chạy đường dài quẹt quẹ đủ thứ, hết trầy tới xước, cũng ít quan tâm. Bữa nọ mang tâm trạng não nề tràn trề chạy từ Thăng Bình vào Quảng Ngãi lúc 4h sáng, tới tầm 5h30 bị xe tải dzớt dzong ngay chỗ mỏ đá dăm, thấy cái thân xe nó xoay vòng phát, nghĩ chắc mình chui gầm mnr, ai dè suýt. Xe tải chạy mất dzép, chú kia đỡ dậy, thấy mình mò mẫm mấy vết xước, chú nạt cho tăng rồi ngừa mình gõ cửa trạm y tế băng bó. Bận đó hơi bị nặng, từ đầu tới cuối xe trầy nát bét. Người mình cũng nát tan luôn.

Lúc tốt nghiệp, k biết đi xe máy, má đành mua xe ga cho mình dễ đi. Quà của ba má, nên mình quý và trân trọng, xe có trầy dăm ba chỗ, mình cũng xót. Ba má thì nghĩ đơn giản, nó là công cụ cho mình di chuyển, làm ăn, phục vụ cho bản thân mình. Dồn qua góp lại thì cũng là tiện hơn, tốt hơn, đỡ mất sức hơn. Mình rời SG về quê, công việc thu nhập không ổn định nhưng mình cũng k nghĩ nhiều. Xe cộ thì đi đứng chú ý, giữ chắc cái mạng mình trước, đâu phải lúc nào thời gian cũng dư dả mà nghĩ vẩn vẩn vơ vơ.  Mỗi tội cái dư luận ở quê hơi bị kinh, một là nhà nước, hai là xe và quần áo phải sang choảnh, ba là phải dư dả ra này nọ thì mới được coi trọng. Nên nhiều hồi chuyện xe cộ cũng hài lắm. Bà con có tình thì hỏi kiểu "chớ té ở đâu mà xe trầy ghê vầy con, rồi người có răng không", còn thích móc đá cho thỏa mãn hiếu kì và tâm tư thì "ủa chớ răng xe bà này bà nọ y như xe con mà nó mới nó sang hơn nhiều", hài vãi chưởng. Quê, thì cái kiểu mà nhà ai có cái gì mới hay j j đó là các thành phần lại được dịp nổi lên. Làm đèn đường, mình nhận nhuận bút về, nhờ má đóng hộ ít tiền cho đội thanh niên, đi ngang qua thông tấn xã, bà con xì xầm: "Đù, ngồi không ăn bám mà cũng giàu gớm, răng k ngon đóng hết đi". Dạo hoa sữa nở  rộ, mình hay bị ói, quanh quanh dậy lên tin đồn mình chơi bời rồi ốm nghén, thiệt hết chịu nổi luôn.

Quê hay có kiểu đáng kiếp, cái gì hơn nhau chút mà có chuyện là đáng kiếp, ai biểu ...vậy mới ra... vậy. Hoặc là mình có thì được, nhưng người khác có thì hay đi nói gay kiểu giàu kinh rứa bây, sướng kinh rứa bây, kiểu này thì abc chớ xyz gì nổi, đại loại thế.

Mình quen với dư luận ở quê, nên k thấy mệt, nhưng dư luận đừng có động gì đến gia đình của mình. Thẳng một câu là mình không thích, tiếp thêm câu thứ hai là chọc mình nổi khùng lên, mình tung hê cho thiên hạ biết hết thì khổ. Ngó mình cùi cùi vầy chớ nhiều cái nội bộ mình nắm dzõ lắm, cũng nhờ thông tấn xã hết chớ đâu. Mình dzui thì mình chào hỏi ngon trớn, chớ giữa trưa xuống nhà mình nói lí rồi lôi ông nọ bà kia ra hăm dọa (nguyên nhân trâu nhà họ ăn khoai nhà mình) thì cả đời mình cũng chả thèm chào lấy nửa câu.

Ngẩn mặt nhìn trời, đợi mưa rơi!

 Mình quay trở về những ngày xưa, chạy xe nhông nhông trên phố nhỏ, lạng vào những vũng nước to ụ nhìn màn nước rẽ làm hai bắn tung tóe khắp nơi!
 Phố không còn là phố của mình, khắp nơi không còn gì là của mình! Hoặc là mình đã từng ảo tưởng như thế! Như thể, cái gốc bằng lăng bên cạnh hồ kia, sẽ không có ai ngồi đâu, vừa nóng vừa bức, lại lao xao mùi bùn! Như thể, cây cầu tre bị gãy đọt chân giữa sông kia sẽ không có ai biết tới, như thế, cái chợ sực nức mùi nước lèo này sẽ không có tiếng nào lẫn lộn trong tiếng Quảng đâu!
 Mình ảo tưởng, mình nhầm!
 Chao ôi là đong đầy người xứ khác! Ai biết, ai ngóng, ai trông?
 Chiều nay ngẩn mặt nhìn trời, đợi mưa rơi, biết đâu chừng tiếng mưa sẽ át đi tiếng lạ đang chộn rộn quanh mình!

Khi người ta thất vọng về một điều gì?

 Thường làm gì?
 Mình uống trà, mọi lúc, kể cả vui hay thất vọng. Nhưng mà tách trà bên cạnh mình, nguội mất rồi.
 Mình thường gặp người quen, khi lang thang khắp nơi!
 Mình buồn vì cái gì? Công việc, không hẳn?
 Hoặc là mọi thứ!
 Mình bị nhiễm nặng quá! Khi bạn đang sống trong một xã hội quyền lực, và tiền bạc! Hai thứ đó nằm ở số 1 và số 2!
 Quyền lực, không nằm trong dân chủ, quyền lực thuộc về một nhóm người! Quyền lực cực đoan!
 Mình hiểu điều đó đặt ra cho những người ở tầng lớp dưới như mình điều gì? Lựa chọn!
 Nói thực thì mình cũng không tìm được một lựa chọn gì?
 Mình hiểu rằng mọi người trách mình, khi mình từ bỏ công việc đó. Khi mình bắt đầu công việc, mình đã xác định được nhiều thứ mình sẽ, điều duy nhất mình không xác định được là khả năng đối đầu của mình, trong một quá trình liên tiếp nhiều thứ xảy ra! Nói được gì?
 Mình không thể đổ tất cả nỗi niềm cho việc vui vẻ với nấu ăn bếp núc được, nói chung điều đó không dành cho những đứa như mình, nhìn chung nấu ăn cũng cần tiền mua nguyên liệu chứ, điều đó ngang nghĩa với trồng cây, tiền hạt giống ở đâu ra? Đôi khi mình nghĩ bản thân nên tự níu quả đầu về thứ cơ bản nhất, nghĩ lan man làm gì, kẻ nào có thể thay đổi được thứ thực tại đau khổ này, giữa những mâu thuẫn ngầm trong mối liên quan xứ mình xứ khác... Thôi mình nghĩ cho nuột nà chút đi, kiếm việc đi!
 Bình thường dân không nên có quá nhiều mối quan tâm, tốt nhất chỉ nghĩ đến tiền thôi! Có tiền thì hạnh phúc, những gì không thay đổi được thì kệ người ta đi!

HÀNG RÀO KÝ!

         

 Tuổi thơ tôi gắn liền với câu chuyện về những cái hàng rào.

 Quê tôi ở một vùng nông thôn, một con đường nhỏ chạy dọc xóm, rẽ ngang ra hai khu riêng biệt, một bên là đồng lúa rộng mênh mông, vào mùa là chỉ thấy xanh lè một màu, tới mùa gặt là cả cánh đồng lại vàng ruộm như cơm cháy. Một năm hai vụ lúa thì được bốn lượt xanh vàng xen kẽ nhau, nhìn lúa ngoài đồng là có thể phán đoán được mực nước ở con kênh lên xuống như thế nào, trời mưa nhiều hay hạn hán ra sao. Con mương như sợi chỉ, chạy dọc xóm, chỗ phình chỗ hẹp, làm thành hệ tưới tiêu cho cả cánh đồng. Khu còn lại là nhà ở. Nhà tôi nằm ở giữa xóm, bên hông nhà là một ngã ba dẫn ra khu trảng cát. Bởi vậy, thành ra chiều dài hàng rào nhà tôi lại nhiều hơn nhà khác. Mà hàng rào ngày còn nghèo khó, đôi khi, nó lại không ra cái hàng rào.

 Hàng rào trong mắt tụi trẻ con bọn tôi lúc đó… chả là cái gì cả. Nó vô cùng xông xênh, có thể chui qua chui lại, bay lên bay xuống, lượn vào lượn ra bất kỳ lúc nào. Mà dường như, với bọn trẻ con, việc ra vào nhà bằng cổng chính là một điều cực kỳ có khăn. Bạn hãy thử tưởng tượng xem, khi bạn đang ở tít phía sau vườn, chiến hữu hú một tiếng, bạn sẽ phải bọc ra đằng trước, đi qua cổng nhà mình, rồi phải đi dọc hàng rào nhà nó một đoạn nữa, mới tới cổng nhà nó, xong rồi phải vào nhà nó, và lại bọc ra sau vườn nhà nó một lần nữa. Đấy, khó khăn thế đấy, trong khi “sau vườn nhà nó” cách “sau vườn nhà bạn” chỉ có một cái hàng rào. Đi được tới nơi bằng đường “quang minh chính đại” thì trái ổi hay cái bánh nó khoe với bạn cũng hết mất từ đời nảo đời nào, còn đâu để bạn có thể kì kèo xin cắn miếng hay gặm ké một phát nữa. Bời vậy, thường lệ, hàng rào nhà nào có trẻ con thường hay có những lỗ trống be bé, nho nhỏ, đủ để thân hình còm nhom của tụi trẻ có thể rút lại một cách dễ dàng. Và tất nhiên, đấy là địa phương bí mật của chúng tôi, vả lại, cơ bản người lớn cũng có thấy thì cũng làm lơ. Có lẽ người lớn luôn đặt tình huống cho họ, kiểu như cái lỗ bé bé đấy họ không chui lọt. Tôi vẫn thường nghĩ thế, vậy nên, họ làm sao biết được đấy là đầu mối liên minh quốc tế của chúng tôi.

  Đấy là tôi kể chuyện về kiểu hàng rào bí mật, còn hàng rào công khai nữa kìa. Hàng rào công khai là cái gì, nghĩa là không phải là loại hàng rào lén lút thôi. Thường thì hàng rào công khai là thứ ngăn cách thế giới của bạn với thế giới của chúng bạn một cách hợp pháp nhất. Tưởng tượng đến một buổi chiều, bạn đang phải nhổ cỏ vườn, bạn đang phải cho gà ăn, bạn đang ngồi buồn hiu buồn hắt trong vườn, tay cầm một cuốn vở cuốn sách gì đó đại loại, chỉ biết nó đã quăng gáy và nhàu nát. Trời ơi, cảm giác thật buồn chán đúng không. Thế thì còn gì tuyệt hơn là một vài tiếng kêu léo nhéo, một vài cái đầu nhấp nhô ngoài hàng rào. A lê hấp, nhảy thôi. Cho tới bây giờ, tôi vẫn nghĩ hàng rào công khai là một trong những động lực giúp đỡ tụi tôi trở nên tài năng hơn trong môn nhảy cao sau này. Hàng rào thường được làm bằng vài ba cây tre xếp hàng song song theo các cây cột cũng bằng tre nốt dựng sẵn, rồi cố định lại cũng bằng lạt tre luôn. Vậy nên, cũng dễ hiểu thôi, khi những buổi trưa cháy nắng, bọn nhỏ tụ tập ngồi trên hàng rào, đứa thổi bong bóng xà phòng, đứa gặm ổi xanh chat khè, đứa cầm roi mót hươ qua hươ lại tưởng tượng mình là chiến binh dũng mãnh. Cho tới khi sợi lạt buột hàng rào trở nên già cỗi và dằn dỗi đứt phựt, tiếng sụp của hàng rào là một âm thanh rất đơn giản, nhưng đủ để đánh động cho cả một hội đồng chiến binh. Các thành viên trong hội đều co giò chạy toé khói, để lại đằng sau lưng tiếng la chí choé của một cô bác chủ nhà nào đó đầy bực bội bởi phải làm lại hàng rào.

                          

Ngày còn nhỏ, tôi rất ganh tị với những nhà có cổng đóng mở ra vào đường hoàng. Phải nói cái cổng đó là cả một cánh cửa kì diệu. Kiểu như bạn mới ở trong sân nhà người khác, chơi trốn tìm, lò cò thật vui vẻ. Sau vì một mâu thuẫn nào đó, bạn sẽ bị cả tập đoàn dằn mặt, đẩy dần ra phía cổng rồi đóng sập lại. Cho dù lúc này hàng rào bụi cây đầy lỗ chó, hàng rào công khai nhờ ơn mấy đứa nhỏ trưa nào cũng túm tụm nói trời nói đất mà càng lúc càng lún thấp xuống, bạn có thể nhảy vọt qua đó để vào nhà người ta tụ tập lại như thường. Nhưng tất nhiên là không thể, cánh cổng cho dù sơ sài bằng vài thanh nẹp tre, cột lạt mỏng manh, muốn đóng cũng phải hè nhau dùng sức mới kéo vào được lúc này là bức tường dày, ngăn cách bạn với cộng đồng. Dù thế, nó cũng đủ trêu ngươi để không bịt kín mắt bạn, và lúc này bạn sẽ đứng ngoài đường, nhìn vào hội đồng chiến hữu còn lại chơi với nhau vô cùng vui vẻ, còn bạn thì đứng ngoài này thèm thuồng đến nghiến răng. Nhà tôi thì không có cổng. Đó là một thiệt thòi lớn. Chơi nhà có cổng, bạn bị đuổi nghĩa là bị đuổi hẳn, nhưng nếu chơi ở sân nhà bạn, bạn có trở thói thù vặt tống cổ tất cả đi thì lát sau bọn nó vẫn lân la vào lại như thường. Được cái dù thiệt thòi nhưng tôi vẫn nhận được một sự ưu ái lớn, đó là sân nhà tôi rất mát và rộng, lại được tráng xi măng hết cả. Bởi vậy, đó là nơi tụ tập lý tưởng của cả hội, thường cả đám chơi với nhau rất vui vẻ, cho tới khi nào một vị phụ huynh nào đó nổi giận kéo theo sự nổi giận của cả một tập đoàn phụ huynh. Từng đứa từng đứa một sẽ buồn thiu lếch thếch đi theo tiếng gọi của các ông bố bà mẹ về nhà, vì đã tới giờ cơm, và chả đứa nào sẽ được ăn cơm với bộ dạng lếch tha lếch thếch đầy đất cát tay chân đen sì cả. Ôi, thật là bi kịch!

Vườn nhà tôi vốn rộng, một bên giáp với nhà hàng xóm bằng bụi rậm rộng chừng ba mét với đủ loại cây cổ thụ và gai góc tre trẩy các loại. Tôi tính hàng rào này vào loại “chiến luỹ tuyệt đối không thể xâm phạm”. Chỉ có điều, bụi rậm này là một nơi đầy quyến rũ, ngăn cách với vườn nhà tôi bởi một con kênh dài chảy dọc quanh nhà do ba tự đào, nó trở thành một thiên đường đầy xa cách với tôi và tụi bạn thân mỗi khi tới mùa các loại trái dại chín. Trái rang chin đen mọng, ngọt lịm, ăn vào tím ngắt hết cả răng lẫn môi, trái tram chua chua, thanh thanh, vừa hồng hồng là đã bị vặt sạch chỉ còn trơ lại cuống, còn cả những chùm quả nổ trăng trắng đầy quyến rũ, mặc dù cùi mỏng gấp mười lần hạt nhưng chúng tôi vẫn cố gắng hái về để gặm qua gặm lại tí chút rồi nhè cả ra ngoài. Bụi rậm khiến tôi mấy lần nhào người xuống kênh khi cố vươn người ra để hái quả. Cứ thế, buổi tối mẹ lăm lăm cây roi trong tay, trốn ngủ trưa một roi, làm bẩn quần áo một roi, ăn bậy ăn bạ một roi. Roi nào roi nấy đau đến nhe răng há miệng, ấy thế mà mỗi buổi trưa vẫn cứ len lén bò đi, rồi buổi tối về ăn roi tiếp. Tới bây giờ hàng rào bụi rậm đó vẫn còn sức thu hút mạnh mẽ đối với tôi, chỉ có điều, đã lớn, chân đã đủ dài để nhảy vọt qua kênh chứ không phải đứng hóng qua thèm thuồng như ngày bé nữa.

 À, phải kể thêm về hàng rào nhà tôi, hàng rào nhà tôi làm bằng hoa giấy. Ba tôi trồng hoa giấy san sát nhau, còn ở giáp với đường rẽ ra trảng cát, người cắm các gốc dứa to cộ, đầy gai góc. Hàng rào phía trước cũng đầy gai góc, có điều loại gai này đẹp hơn, lại cho hoa nữa. Ngày bé tẹo, tôi hay làm dấu nhà mình bằng cách dặn chừng người khác kiểu “cái nhà nào nhiều bông giấy nhứt xóm là nhà con đó”. Hàng rào xanh lè xanh lét, đơm thêm bông giấy màu đỏ hồng nổi bần bật. Bọn trẻ con thường hay vò hoa giấy cho nát ra, trộn lẫn với nước lã và xà phòng để có thứ phẩm màu thổi bong bóng xàu phòng thật lung linh. Sau những cuộc chơi, sân nhà tôi bao giờ cũng đầy những xác hoa giấy. Hôm nào không chơi hoa giấy thì lại hái lá hoa giấy quấn tròn lại, bóp bẹp một đầu để thổi kèn te te náo loạn một vùng. Tôi thường tự nhủ mình là đứa thiệt thòi nhất vùng, nhà đã không có cổng, hàng rào lại chẳng thể nào vạch lỗ chó để chui ra chui vào. Có trời mới biết, tôi thèm thuồng cảm giác nhảy vọt qua hàng rào để ra đường câu cá với bạn hay chui ra chui vào trong mớ lùm cây, cái đầu lấp ló để nói chuyện với bầy đàn đang tụ tập phía ngoài một cách bí ẩn như thế nào. Chỉ có điều, mãi tận 20 năm sau, tôi vẫn không thể làm được điều đó, dù nó rất nhỏ nhoi. Bạn biết rồi đấy, hoa giấy thì bao giờ cũng có gai.

 Xóm tôi khấm khá dần lên, ban đầu là người ta làm hàng rào bằng xi măng tầng dưới, lưới mắt cáo tầng trên, bao quanh cả, sau đó là hàng rào với khung thép chắc chắn, sau nữa là đúc từng đoạn xi măng thành hình mũi tên rồi ghép lại với nhau kiểu hàng rào của phương Tây. Đi dạo quanh xóm chắc cũng không tìm ra được cái lỗ chó hay hàng rào công khai nào nữa. Tôi đi học xa về, từ trên đường lộ nhìn xuống kiếm tìm, chỉ thấy nhà mình lấp ló trong muôn trùng tấp nập, nhưng là hàng rào bông giấy rực rỡ đã không còn, thay vào đó là những gốc hoa giấy già cỗi, trơ trọi giữa bụi đường, trống rỗng đến mất mát. Thỉnh thoảng lại chép miệng thèm thuồng một tiếng kêu, một mái đầu nhấp nhô ngoài đường nhìn vào như ngày cũ. Có điều, ai cũng cũ hết rồi thì làm sao mới lên được, phải không?

Hoặc là đang tiếc nuối!

 Ngày hôm qua chở ba ra Đn thăm dượng. Thất nghiệp về chỉ có mỗi nhiệm vụ culi cỏn con đó thôi. Mà thăm dượng xong về, tự nhiên long bồn chồn muốn khóc. Người nay người mai, cảnh rày cảnh đó, không biết bao lăm còn còn mất mất, thấy người hoang mang chi lạ.

 Thiệt, mình hay sầu sâu ba cái nỗi không tên kiểu vầy. Sầu sầu, buồn buồn lắm chớ ít đâu.

 Dượng không ruột thịt gì với mình, thì hẳn rồi, dượng là chồng của cô Hai, người cô mà đống cháu con trong nhà nội đứa nào cũng yêu quý. Ba bảo cô như mẹ của ba vậy. Cô mất đã được 14 năm ròng, bữa nay tới dượng yếu, phải vào viện, trưa nắng hè lá thổi xào xạt, nhiều lúc không biết có hồi nào người cũng như gió không, thổi qua đó rồi ngừng đó, thoảng không trong tic tắc. Lạ! Đám tang cô, mình không được về vì hồi đó còn nhỏ chút éc. Sau này những lần giỗ chạp, mình có gặp dượng. Dượng rất bảnh bao, phong độ, bệ vệ, đeo đôi kiếng cận, mặc đồ sơ vin, đi đi lại lại giữa đám đông chộn rộn. Mình rất quý các anh chị con cháu cô, nhưng không dám lại dần dượng, vì sợ. Dượng sống ở Đn, cô mình sống ở quê. Những ngày mình về nhà cô chơi (mình rất khoái về nhà cô chơi, vì chị họ có mở một quầy tạp hóa), mình không gặp dượng, có thắc mắc ba chỉ đáp gọn: “Dượng sống và làm việc ngoài đó”. Mình có ghé qua nhà dượng một lần, nhưng chỉ có người lớn vào nhà, còn bọn trẻ con thì đứng ngoài sân chơi với nhau. Đó là một căn hộ tập thể cũ, mang máng trong trí nhớ mình là có nhiều màu xanh. Mỗi lần ba ra thăm dượng về thường mang về rất nhiều báo An ninh thế giới. Báo đó dượng đặt hàng tuần, quê mình thì hồi đó điều kiện báo chí ít, đi lại khó khan, ở nhà chỉ đọc mỗi báo Nhân dân thôi, thành ra chồng báo dượng gửi về bao giờ cũng thành vật phẩm hot nhất trong nhà thời điểm đó.

 Ngày hôm qua gặp dượng, dượng hỏi mình là ai. Trong trí nhớ của họ hàng nhà mình thường găn kết với chị lớn và chị giữa nhiều hơn. Vì mình được sinh ra khi ba mẹ đã lớn tuổi, họ hàng cũng di cư gần hết, làng quê xưa cũ chẳng còn được bao lăm người. Những lần tụ họp, mọi người hay hỏi con nhỏ chút xíu bám lung mẹ là đứa nào, mẹ bảo út đấy. Sau này lớn, mình không đi đến những chỗ đó nữa, thành ra út ít như mình hay bị lãng quên lắm. Mình gọi chị xưng em với cháu ngoại của dượng, dượng viết cho mình tờ giấy, bảo “Con không cần phải dạ, mấy đưa phải gọi con bằng dì”. Dượng bị đau ở cổ họng, không nói được nhiều, phải viết giấy. Chữ dượng viết rất rành rọt, nét chữ cứng cáp, không run tay. Ba với dượng tám một hồi, dượng chuyển qua mình. Dượng hỏi mình bao nhiêu tuổi rồi, học xong ra trường có đi làm nhà nước không, xong hỏi có gia đình chưa, rồi thu nhập tốt không. Mình trả lời kiểu gì dượng cũng cười cười, gật gật. Tự nhiên thấy thương thương gì đâu. Tới lúc hỏi tên mình, mình viết tên đầy đủ ra giấy, dượng viết trả lời, bảo tên con đẹp đấy, xong dượng xoa đầu mình. Mình phải lẻn ra hành lang khóc.

 Đâu ai muốn thấy người than mình phải chịu đau đớn đâu!

Cháu họ mình bảo không biết sức dượng chịu được bao nhiêu lần xạ trị nữa. Một người hơn 85 tuổi, mắt vẫn sáng, viết chữ nhanh tay không vấp, xài tới hai cái điện thoại, nhắn tin nhanh như gió, có người tới thăm dượng đều phải trò chuyện hết vài tờ A4 là chuyện thường. Mình với ba ra về, thấy dáng đi của ba cũng đã lụm cụm.

 Những thư viện trong mình, dần dà đã đi theo gió không biết bao nhiêu người!

 ………………………………………………………………………………………….