HÀNG RÀO KÝ!

         

 Tuổi thơ tôi gắn liền với câu chuyện về những cái hàng rào.

 Quê tôi ở một vùng nông thôn, một con đường nhỏ chạy dọc xóm, rẽ ngang ra hai khu riêng biệt, một bên là đồng lúa rộng mênh mông, vào mùa là chỉ thấy xanh lè một màu, tới mùa gặt là cả cánh đồng lại vàng ruộm như cơm cháy. Một năm hai vụ lúa thì được bốn lượt xanh vàng xen kẽ nhau, nhìn lúa ngoài đồng là có thể phán đoán được mực nước ở con kênh lên xuống như thế nào, trời mưa nhiều hay hạn hán ra sao. Con mương như sợi chỉ, chạy dọc xóm, chỗ phình chỗ hẹp, làm thành hệ tưới tiêu cho cả cánh đồng. Khu còn lại là nhà ở. Nhà tôi nằm ở giữa xóm, bên hông nhà là một ngã ba dẫn ra khu trảng cát. Bởi vậy, thành ra chiều dài hàng rào nhà tôi lại nhiều hơn nhà khác. Mà hàng rào ngày còn nghèo khó, đôi khi, nó lại không ra cái hàng rào.

 Hàng rào trong mắt tụi trẻ con bọn tôi lúc đó… chả là cái gì cả. Nó vô cùng xông xênh, có thể chui qua chui lại, bay lên bay xuống, lượn vào lượn ra bất kỳ lúc nào. Mà dường như, với bọn trẻ con, việc ra vào nhà bằng cổng chính là một điều cực kỳ có khăn. Bạn hãy thử tưởng tượng xem, khi bạn đang ở tít phía sau vườn, chiến hữu hú một tiếng, bạn sẽ phải bọc ra đằng trước, đi qua cổng nhà mình, rồi phải đi dọc hàng rào nhà nó một đoạn nữa, mới tới cổng nhà nó, xong rồi phải vào nhà nó, và lại bọc ra sau vườn nhà nó một lần nữa. Đấy, khó khăn thế đấy, trong khi “sau vườn nhà nó” cách “sau vườn nhà bạn” chỉ có một cái hàng rào. Đi được tới nơi bằng đường “quang minh chính đại” thì trái ổi hay cái bánh nó khoe với bạn cũng hết mất từ đời nảo đời nào, còn đâu để bạn có thể kì kèo xin cắn miếng hay gặm ké một phát nữa. Bời vậy, thường lệ, hàng rào nhà nào có trẻ con thường hay có những lỗ trống be bé, nho nhỏ, đủ để thân hình còm nhom của tụi trẻ có thể rút lại một cách dễ dàng. Và tất nhiên, đấy là địa phương bí mật của chúng tôi, vả lại, cơ bản người lớn cũng có thấy thì cũng làm lơ. Có lẽ người lớn luôn đặt tình huống cho họ, kiểu như cái lỗ bé bé đấy họ không chui lọt. Tôi vẫn thường nghĩ thế, vậy nên, họ làm sao biết được đấy là đầu mối liên minh quốc tế của chúng tôi.

  Đấy là tôi kể chuyện về kiểu hàng rào bí mật, còn hàng rào công khai nữa kìa. Hàng rào công khai là cái gì, nghĩa là không phải là loại hàng rào lén lút thôi. Thường thì hàng rào công khai là thứ ngăn cách thế giới của bạn với thế giới của chúng bạn một cách hợp pháp nhất. Tưởng tượng đến một buổi chiều, bạn đang phải nhổ cỏ vườn, bạn đang phải cho gà ăn, bạn đang ngồi buồn hiu buồn hắt trong vườn, tay cầm một cuốn vở cuốn sách gì đó đại loại, chỉ biết nó đã quăng gáy và nhàu nát. Trời ơi, cảm giác thật buồn chán đúng không. Thế thì còn gì tuyệt hơn là một vài tiếng kêu léo nhéo, một vài cái đầu nhấp nhô ngoài hàng rào. A lê hấp, nhảy thôi. Cho tới bây giờ, tôi vẫn nghĩ hàng rào công khai là một trong những động lực giúp đỡ tụi tôi trở nên tài năng hơn trong môn nhảy cao sau này. Hàng rào thường được làm bằng vài ba cây tre xếp hàng song song theo các cây cột cũng bằng tre nốt dựng sẵn, rồi cố định lại cũng bằng lạt tre luôn. Vậy nên, cũng dễ hiểu thôi, khi những buổi trưa cháy nắng, bọn nhỏ tụ tập ngồi trên hàng rào, đứa thổi bong bóng xà phòng, đứa gặm ổi xanh chat khè, đứa cầm roi mót hươ qua hươ lại tưởng tượng mình là chiến binh dũng mãnh. Cho tới khi sợi lạt buột hàng rào trở nên già cỗi và dằn dỗi đứt phựt, tiếng sụp của hàng rào là một âm thanh rất đơn giản, nhưng đủ để đánh động cho cả một hội đồng chiến binh. Các thành viên trong hội đều co giò chạy toé khói, để lại đằng sau lưng tiếng la chí choé của một cô bác chủ nhà nào đó đầy bực bội bởi phải làm lại hàng rào.

                          

Ngày còn nhỏ, tôi rất ganh tị với những nhà có cổng đóng mở ra vào đường hoàng. Phải nói cái cổng đó là cả một cánh cửa kì diệu. Kiểu như bạn mới ở trong sân nhà người khác, chơi trốn tìm, lò cò thật vui vẻ. Sau vì một mâu thuẫn nào đó, bạn sẽ bị cả tập đoàn dằn mặt, đẩy dần ra phía cổng rồi đóng sập lại. Cho dù lúc này hàng rào bụi cây đầy lỗ chó, hàng rào công khai nhờ ơn mấy đứa nhỏ trưa nào cũng túm tụm nói trời nói đất mà càng lúc càng lún thấp xuống, bạn có thể nhảy vọt qua đó để vào nhà người ta tụ tập lại như thường. Nhưng tất nhiên là không thể, cánh cổng cho dù sơ sài bằng vài thanh nẹp tre, cột lạt mỏng manh, muốn đóng cũng phải hè nhau dùng sức mới kéo vào được lúc này là bức tường dày, ngăn cách bạn với cộng đồng. Dù thế, nó cũng đủ trêu ngươi để không bịt kín mắt bạn, và lúc này bạn sẽ đứng ngoài đường, nhìn vào hội đồng chiến hữu còn lại chơi với nhau vô cùng vui vẻ, còn bạn thì đứng ngoài này thèm thuồng đến nghiến răng. Nhà tôi thì không có cổng. Đó là một thiệt thòi lớn. Chơi nhà có cổng, bạn bị đuổi nghĩa là bị đuổi hẳn, nhưng nếu chơi ở sân nhà bạn, bạn có trở thói thù vặt tống cổ tất cả đi thì lát sau bọn nó vẫn lân la vào lại như thường. Được cái dù thiệt thòi nhưng tôi vẫn nhận được một sự ưu ái lớn, đó là sân nhà tôi rất mát và rộng, lại được tráng xi măng hết cả. Bởi vậy, đó là nơi tụ tập lý tưởng của cả hội, thường cả đám chơi với nhau rất vui vẻ, cho tới khi nào một vị phụ huynh nào đó nổi giận kéo theo sự nổi giận của cả một tập đoàn phụ huynh. Từng đứa từng đứa một sẽ buồn thiu lếch thếch đi theo tiếng gọi của các ông bố bà mẹ về nhà, vì đã tới giờ cơm, và chả đứa nào sẽ được ăn cơm với bộ dạng lếch tha lếch thếch đầy đất cát tay chân đen sì cả. Ôi, thật là bi kịch!

Vườn nhà tôi vốn rộng, một bên giáp với nhà hàng xóm bằng bụi rậm rộng chừng ba mét với đủ loại cây cổ thụ và gai góc tre trẩy các loại. Tôi tính hàng rào này vào loại “chiến luỹ tuyệt đối không thể xâm phạm”. Chỉ có điều, bụi rậm này là một nơi đầy quyến rũ, ngăn cách với vườn nhà tôi bởi một con kênh dài chảy dọc quanh nhà do ba tự đào, nó trở thành một thiên đường đầy xa cách với tôi và tụi bạn thân mỗi khi tới mùa các loại trái dại chín. Trái rang chin đen mọng, ngọt lịm, ăn vào tím ngắt hết cả răng lẫn môi, trái tram chua chua, thanh thanh, vừa hồng hồng là đã bị vặt sạch chỉ còn trơ lại cuống, còn cả những chùm quả nổ trăng trắng đầy quyến rũ, mặc dù cùi mỏng gấp mười lần hạt nhưng chúng tôi vẫn cố gắng hái về để gặm qua gặm lại tí chút rồi nhè cả ra ngoài. Bụi rậm khiến tôi mấy lần nhào người xuống kênh khi cố vươn người ra để hái quả. Cứ thế, buổi tối mẹ lăm lăm cây roi trong tay, trốn ngủ trưa một roi, làm bẩn quần áo một roi, ăn bậy ăn bạ một roi. Roi nào roi nấy đau đến nhe răng há miệng, ấy thế mà mỗi buổi trưa vẫn cứ len lén bò đi, rồi buổi tối về ăn roi tiếp. Tới bây giờ hàng rào bụi rậm đó vẫn còn sức thu hút mạnh mẽ đối với tôi, chỉ có điều, đã lớn, chân đã đủ dài để nhảy vọt qua kênh chứ không phải đứng hóng qua thèm thuồng như ngày bé nữa.

 À, phải kể thêm về hàng rào nhà tôi, hàng rào nhà tôi làm bằng hoa giấy. Ba tôi trồng hoa giấy san sát nhau, còn ở giáp với đường rẽ ra trảng cát, người cắm các gốc dứa to cộ, đầy gai góc. Hàng rào phía trước cũng đầy gai góc, có điều loại gai này đẹp hơn, lại cho hoa nữa. Ngày bé tẹo, tôi hay làm dấu nhà mình bằng cách dặn chừng người khác kiểu “cái nhà nào nhiều bông giấy nhứt xóm là nhà con đó”. Hàng rào xanh lè xanh lét, đơm thêm bông giấy màu đỏ hồng nổi bần bật. Bọn trẻ con thường hay vò hoa giấy cho nát ra, trộn lẫn với nước lã và xà phòng để có thứ phẩm màu thổi bong bóng xàu phòng thật lung linh. Sau những cuộc chơi, sân nhà tôi bao giờ cũng đầy những xác hoa giấy. Hôm nào không chơi hoa giấy thì lại hái lá hoa giấy quấn tròn lại, bóp bẹp một đầu để thổi kèn te te náo loạn một vùng. Tôi thường tự nhủ mình là đứa thiệt thòi nhất vùng, nhà đã không có cổng, hàng rào lại chẳng thể nào vạch lỗ chó để chui ra chui vào. Có trời mới biết, tôi thèm thuồng cảm giác nhảy vọt qua hàng rào để ra đường câu cá với bạn hay chui ra chui vào trong mớ lùm cây, cái đầu lấp ló để nói chuyện với bầy đàn đang tụ tập phía ngoài một cách bí ẩn như thế nào. Chỉ có điều, mãi tận 20 năm sau, tôi vẫn không thể làm được điều đó, dù nó rất nhỏ nhoi. Bạn biết rồi đấy, hoa giấy thì bao giờ cũng có gai.

 Xóm tôi khấm khá dần lên, ban đầu là người ta làm hàng rào bằng xi măng tầng dưới, lưới mắt cáo tầng trên, bao quanh cả, sau đó là hàng rào với khung thép chắc chắn, sau nữa là đúc từng đoạn xi măng thành hình mũi tên rồi ghép lại với nhau kiểu hàng rào của phương Tây. Đi dạo quanh xóm chắc cũng không tìm ra được cái lỗ chó hay hàng rào công khai nào nữa. Tôi đi học xa về, từ trên đường lộ nhìn xuống kiếm tìm, chỉ thấy nhà mình lấp ló trong muôn trùng tấp nập, nhưng là hàng rào bông giấy rực rỡ đã không còn, thay vào đó là những gốc hoa giấy già cỗi, trơ trọi giữa bụi đường, trống rỗng đến mất mát. Thỉnh thoảng lại chép miệng thèm thuồng một tiếng kêu, một mái đầu nhấp nhô ngoài đường nhìn vào như ngày cũ. Có điều, ai cũng cũ hết rồi thì làm sao mới lên được, phải không?