MÙA VÀNG CỦA MÁ.

 Một buổi chiều đi ngang xóm nhỏ, mắt mình thảng hươ liếc thấy đứa nhỏ lúp xúp đội mũ tai bèo mắt sáng rực đi ngược chiều, trên tay bưng chiếc rổ con con đựng đầy quả quất chin vàng lẫn đôi chiếc lá xanh. Mắt mình đảo chậm lại, và tai vẳng lại tiếng máy bung nổ đâu đó chạy đều đều, vậy là lòng tự nhiên giật một cái thật nhẹ. Sao tự nhiên mình nhớ má quá chừng chừng… Gần Tết rồi, má mình cũng có nhiều mùa vàng như thế.

 Mùa vàng của má mình bắt đầu từ cuối đông, khi tiết trời chuyển sang lạnh ngọt, mưa bụi bay phất phơ lấm tấm trên vai áo như sương sớm như bụi đường đảo bung lên trong máy làm kẹo bông của ông già đầu ngõ. Thương ơi là thương. Mùa vàng bắt đầu từ màu của những thứ bánh mứt đặc trưng Tết của nhà mình, khi bụi thơm bên bờ ao đã bắt đầu to quả và chuyển màu hườm hườm một tí, và dăm cây quất ba trồng ở rìa giếng đã bắt đầu cho những chum quả chín chua lựng đầu tiên, khóm gừng hãy xanh lá lắm, hứa hẹn từng chẻ củ to mập ú cay xè,… Có chừng đó thôi, mà ngóng chờ rạo rực ghê lắm.

 Mình hay háo hức với mùa vàng, dễ chi quanh quẩn trong năm mà có được cái cảm giác đó đâu chớ. Ba bắt đầu ngóng trời đợi những ngày hanh nắng để phơi mớ nếp trữ lại từ vụ hè thu. Thứ nếp Hương Lân ấy chỉ có quê mình trồng, nếp bản địa, hạt tròn mẩy, ngắn tìn tịt nhưng hương thì cứ thơm lừng lựng. Ba kiếm chiếc nong thật to, đổ mớ nếp ra hong lấy chút nắng cuối năm trên đầu hiên nhà. Ngoài sân, mớ củi bổ ra từ gốc dương rải rác. Củi rễ dương to chắc sịch, dung đun bánh tét bánh chưng thâu đêm mà không lo bị tàn lửa, lại tỏa hơi rất tốt, hơi nóng bay lên cả trên nhà, vấn vít. Mình chạy chơi giữa sân, bàn chân bé lũn cũn lướt qua mớ củi xếp thành hàng, mắt chăm chăm nhìn nếp mẩy vàng xoải trên hàng hiên, lòng ánh lên một thứ vui vẻ lạ lùng.

Đầu tháng chạp, trời bắt đầu len thêm chút ấm, lò nổ nếp duy nhất trong xóm bắt đầu hoạt động. Má ôm thúng nếp đi nửa đi máy để làm bánh chưng, nửa thì xay mịn để làm bánh ngọt các loại. Nhà hàng xóm thì mang đi bung, bung thành những hạt nổ trắng tinh, phồng xốp thơm lừng, đám nhỏ nhìn những thúng bong rớt ra từ máy, mắt long lanh thèm muốn. Cũng như bọn trẻ con trong làng, mình thường quẩn quanh bên máy bung nổ, để được người lớn cười thương bốc cho túm nếp bung, nhâm nhi một cách hớn hở. Nếp vừa bung xong, chỉ thơm chứ vị thì nhàn nhạt, thế mà ghiền đến lạ. Và chừng đôi ngày nữa, khi Tết nhấc chân bước tới thật gần, má mình, mợ mình san nhau túm bột, túm nổ. Nếp nổ trộn với đường mật sên gừng thật đều, nhào thật chắc tay rồi đóng trong khuôn vuông vức thành từng khối từng khối bánh vàng nhạt, ngọt ngào, thơm thơm, dẻo dẻo, cay dịu. Mình cũng học đòi theo ba, nhâm nhi bánh với cốc trà đắng, tự nhiên thấy mình cũng người lớn ra phết.

 À còn mứt, vàng mứt. Chao ôi là thơm dẻo, thơm ngọt, thơm đến là nồng nàn. Nhà mình phân công rất rõ ràng, y hệt một dây chuyền công nghiệp vậy. Má làm mứt gừng, mình khứa quất, ba hái khế chua, chị ngào mứt thơm, cứ vậy mà chộn rộn cả khoảnh sân nhỏ. Mứt gừng dành cho người lớn, cay và có chút nhân nhẫn. Mình không khoái, bĩu môi chê bai, ôm rổ quất ra góc sân ngồi với chị đang cắt thơm. Bếp nhà mình thay phiên nhau, má sên gừng xong sẽ nhường lại bếp cho chị làm mứt thơm, rồi cũng chị lại đun quất thay mình, vì mình lùn xủn, chỏm đầu nấm mới chỉ cao he hé khỏi bàn bếp được xíu xiu. Ba thương út át quanh năm thèm ăn vặt, suốt ngày lấy cây chọt khế xanh chấm muối nên làm riêng cho mình hẳn một mẻ mứt khế xào gừng. Đứa nhỏ nhấp nhổm bàn chân con, thấp thỏm nhìn qua nhìn lại từng đĩa mứt ra lò. Trời ơi, có ai cho mình biết cái thèm thuồng lúc đó. Mứt quất chua chua the đắng, bông hoa năm cánh vàng óng ả, lớp đường bao quanh giống như son bóng của cô gái điệu đà, nằm im lìm trên chiếc đĩa giống như mặt trời nhỏ, kiêu kỳ và ngon lành biết bao. Còn mứt thơm, dẻo quẹo, ngọt lịm sóng sánh trong lọ, cả nhà chuyền tay nhau chút mứt còn sót lại trong nồi đã nguội, khẽ khàng nhón tay quệt một tí rồi đưa lên miệng nhấp nhẹ, sè sẹ rụt rè mà mắt thì lim dim. Ba má buổi tối chuyền nhau mấy lát mứt gừng, vàng khô, áo một lớp đương trắng tinh mỏng lụa, húp khẽ chút trà, nghe đêm rớt từng giọt từng giọt mưa xuân, thấy mệt nhoài trong năm dần dà tản biến. 

 Mình lớn lên, đi học xa rồi ở lại thành phố. Tết đến, mọi người sắm sửa bánh mứt đóng gói, bao biện đẹp đẽ rực rỡ. Ba má cũng  lớn tuổi, sức khỏe không còn tốt như xưa. Mùa vàng lui về một khoảng xa xăm. Đám nhỏ lớn lên, công việc bề bộn ngốn hết thời gian, Tết về chỉ cần ra siêu thị khuân về mớ bánh kẹo công nghiệp, bánh chưng bánh tét cũng đặt mua đôi cặp cúng ông bà, vậy là đủ Tết. Có đôi lúc, mình nhìn đĩa giò chả và mấy lon bia nước ngọt dọn lên bàn lúc đi chúc Tết nhà người quen, ký ức lại trở nên xa xăm lắm. Giống như ngày mình còn nhỏ xíu xìu xiu, chỏm đầu nấm lúc lắc nhón tay bốc miếng mứt vàng, bánh thơm nhà bà con, hít hà coi có giống đồ nhà mình làm không, có vị gì khác không rồi chộn rộn hỏi han.

 Mình nhớ mùa vàng của má, nhớ hàng bánh khô phơi dọc  sân trên những chiếc giàn tạm rực rỡ dưới nắng sáng, nhớ đĩa mứt vàng nâu ngon lành thơm nứt, nhớ đốm lửa nhóm nồi bánh sôi sùng sục đêm 30 Tết, bầy trẻ ngồi ngẩn ngơ hỏi nhau ngày mai mặc áo mới màu gì đi chơi…

 Mùa vàng của má, giấc mơ ngọt ngào của mình, với bao nhiêu chăm chút lo toan cho bầy con nhỏ có cái Tết trọn vẹn, đầy âu yếm thương yêu!

NĂM LỖ LÙNG.